Obydwu czy obydwóch? To pytanie trapi niejednego użytkownika języka polskiego – tego z dyplomem filologa w kieszeni i tego, który dopiero zdecydował się zaciągnąć język polski na randkę. Pozornie drobny dylemat, a w praktyce niezła łamigłówka. Bo niby to tylko jedno słowo, a jednak ma moc wprowadzenia zamieszania w rozmowie, pracy i… na forum językowym. Spokojnie, nie jesteś sam! W niniejszym tekście rozprawimy się z lingwistycznym przeciwnikiem i raz na zawsze ustalimy, czy poprawnie mówi się obydwu czy obydwóch.

Kiedy język płata figla – skąd to całe zamieszanie?

Język polski bywa jak kot – chodzi własnymi ścieżkami, łasi się w jednym zdaniu, by w drugim podrapać. Tak właśnie bywa z niektórymi formami liczebników – jak chociażby tymi od obaj, czyli: obydwu/obydwóch. Formy te są tak podobne, że można by je uznać za synonimiczne bliźniaki. Ale czy rzeczywiście są nimi w 100%?

Paradoksalnie właśnie ich podobieństwo staje się źródłem językowego zamieszania. Niektóre osoby upierają się przy jednej wersji, inne są przekonane, że druga „brzmi bardziej literacko”. Co bardziej przewrażliwiony korektor może nawet tupnąć nogą. Czas więc ostatecznie wyjaśnić – kiedy używać której formy i czy któraś z nich jest błędna?

Obydwu, obydwóch – czyli obaj warianty dozwolone, ale…

Dobra wiadomość brzmi: obie formy – „obydwu” i „obydwóch” – są poprawne. Jeszcze lepsza? Masz wybór! Zła wiadomość? Czasem wybór ten nie jest dowolny. Uff… oddychamy na zmianę z ulgą i dezorientacją.

W języku polskim mamy do czynienia z liczebnikami zbiorowymi, a „obydwóch” i „obydwu” to formy dopełniacza liczebnika „obaj” (tak, tak – to od niego wszystko się zaczęło!). W praktyce:

  • Formy „obydwóch” traktowane są jako bardziej rozbudowane, niekiedy potoczniejsze, mniej formalne lub nacechowane ekspresywnie.
  • Formy „obydwu” uznawane są za nieco bardziej skondensowane i często preferowane w tekstach oficjalnych czy literackich.

To trochę jak z ubraniami: „obydwóch” to wersja z falbanami, „obydwu” – eleganckie kapcie do biblioteki.

Przykłady z życia (językowego) wzięte

Kiedy stoimy przed wyborem „obydwu” czy „obydwóch”, najlepiej posłużyć się konkretem. Zobaczmy:

  • „Nie mogę się zdecydować – lubię obydwu aktorów.”
  • „Szukałam obydwóch książek, ale żadnej nie było w księgarni.”

Co ciekawe, w obu zdaniach można by zastosować drugą formę – zmienia się jedynie delikatna nuta stylistyczna.

Niektórzy językoznawcy (tak, to ci ludzie, którzy mieszają polszczyznę na kolację) zalecają jednak unikanie formy „obydwóch”, szczególnie w tekstach oficjalnych. Niemniej, nie można powiedzieć, że jest ona niepoprawna – to raczej kwestia stylu niż gramatyki.

Obaj, obie, oboje – a gdzie się podziali „obydwu”?

Nie można rozmawiać o „obydwu” bez wspomnienia reszty rodziny. Bo jak to w rodzinie – jeden liczebnik bez drugiego ani rusz:

  • Obaj mężczyźni – liczebnik męskoosobowy.
  • Obie kobiety – żeńska reprezentacja drużyny.
  • Oboje dzieci – formy mieszane lub odnoszące się do pary.

I dopiero ich forma dopełniacza brzmi: obydwu/obydwóch. To tu wkraczają nasze dzisiejsze gwiazdy wieczoru!

I co na to wszystko Rada Języka Polskiego?

Jeśli ktoś ma ostatnie słowo w sprawach językowych, to zdecydowanie Rada Języka Polskiego. Co mówi? Że obie formy są poprawne, ale w razie wątpliwości – stawiaj na „obydwu”. Jest krócej, bardziej elegancko i mniej kontrowersyjnie.

Rada milczy natomiast w sprawie tego, dlaczego wiele osób sięga po wersję z „-ów”, czy to z umiłowania do obwarzanków, czy przez językową inercję. Dla formalnych tekstów, pism urzędowych i pracy magisterskiej – „obydwu” będzie jak dobrze wyprasowana koszula.

A jeśli wciąż masz dylemat, czy mówić obydwu czy obydwóch – pamiętaj, że kluczem jest kontekst i ton wypowiedzi. Lub, jeśli wolisz – kliknij po więcej przykładów i zasad tutaj.

Podsumowując, jeśli do tej pory „obydwóch” wydawało Ci się cokolwiek podejrzane, to już wiesz, że jest całkiem legalne – choć nie zawsze mile widziane w każdej sytuacji. Jak to w języku – wiele zależy od kontekstu, stylu, a czasem i od dystansu do siebie. Dlatego zamiast przekopywać słowniki w panice, wystarczy sięgnąć po zdrowy rozsądek. A jeżeli chcesz być naprawdę językowym ninja, wybieraj „obydwu” – krótko, zwięźle i na temat. I pamiętaj – w walce „obydwu czy obydwóch”, wygrać możesz Ty – dobrze poinformowany użytkownik polszczyzny.